print("Hello World")Hello World
Πριν εγκαταστήσουμε και χρησιμοποιήσουμε την Python, ας δούμε πρώτα τι είναι η Python. Σε αντίθεση με γλώσσες προγραμματισμού όπως η C ή η Java, η Python δημιουργήθηκε με γνώμονα την απλότητα και την αναγνωσιμότητα. Αναπτύχθηκε από τον Guido van Rossum στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και κυκλοφόρησε το 1991 ως γλώσσα ανοιχτού κώδικα (open-source). Η Python κέρδισε γρήγορα δημοτικότητα χάρη στην απλότητα, την ευελιξία και τις πλούσιες βιβλιοθήκες (libraries) της για διάφορες εργασίες, όπως η ανάλυση δεδομένων (data analysis), η ανάπτυξη ιστοσελίδων (web development), ο αυτοματισμός (automation) και η μηχανική μάθηση (machine learning).
Η φιλοσοφία σχεδιασμού της Python δίνει έμφαση στην αναγνωσιμότητα και στην ευκολία χρήσης, κάτι που την καθιστά εξαιρετική επιλογή τόσο για αρχάριους όσο και για επιστήμονες δεδομένων (data scientists) και ερευνητές. Χάρη στην ευελιξία της, μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε τόσο για απλές εργασίες όσο και για σύνθετα έργα ανάλυσης δεδομένων.
Η Python είναι μία από τις καλύτερες επιλογές για επιστήμονες και αναλυτές δεδομένων (data analysts), επειδή είναι δωρεάν, αποδοτική, εξειδικευμένη στην ανάλυση δεδομένων και στη μηχανική μάθηση, και λειτουργεί στις περισσότερες πλατφόρμες (Windows, Mac, Linux κ.λπ.). Επιπλέον, η μεγάλη και ενεργή κοινότητα γύρω από την Python προσφέρει άφθονο υλικό για μάθηση και υποστήριξη. Ακόμη, οι προγραμματιστές μπορούν εύκολα να μοιράζονται πακέτα και βιβλιοθήκες, δίνοντας στους χρήστες της Python έγκαιρη πρόσβαση στα πιο σύγχρονα εργαλεία και στις πιο σύγχρονες μεθόδους της επιστήμης δεδομένων από διάφορα πεδία. Τέλος, η Python διευκολύνει τους προγραμματιστές να μοιράζονται τον κώδικά τους, ο οποίος συχνά αναφέρεται ως script (σενάριο εντολών). Ένα script αποτελεί πλήρη καταγραφή της ανάλυσης που έχουμε πραγματοποιήσει, κάτι που είναι καθοριστικό για αναπαραγώγιμη εργασία και έρευνα.
Τώρα που σχηματίσαμε μια πρώτη εικόνα για το τι είναι η Python, ας δούμε πώς μπορούμε να αρχίσουμε να τη χρησιμοποιούμε. Αρχικά, πρέπει να εγκαταστήσουμε την Python στον υπολογιστή μας, μια διαδικασία πολύ εύκολη και σύντομη. Μπορούμε να το κάνουμε πατώντας τον παρακάτω σύνδεσμο και βρίσκοντας την πιο πρόσφατη έκδοση στον επίσημο ιστότοπο. Κατά την εγκατάσταση, συνιστάται απλώς να κρατήσουμε τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις: https://www.python.org/downloads/
Μόλις ολοκληρωθεί η εγκατάσταση, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την Python αμέσως. Όταν ανοίγουμε την Python, βλέπουμε την κονσόλα (console) της, η οποία μοιάζει κάπως έτσι:

Στην κονσόλα, πληκτρολογούμε εντολές και πατάμε Enter για να τις εκτελέσουμε. Για παράδειγμα, μπορούμε να πληκτρολογήσουμε 2+2 ή 3 + 1 (τα κενά ανάμεσα στους χαρακτήρες δεν κάνουν καμία διαφορά) και στη συνέχεια να πατήσουμε Enter για να δούμε ότι το τελικό αποτέλεσμα και στις δύο περιπτώσεις είναι 4:

Κάθε φορά που πατάμε Enter, εκτελείται ο κώδικας που έχουμε γράψει στην αντίστοιχη γραμμή. Φυσικά, θα χρησιμοποιήσουμε την Python για πολύ πιο σύνθετες εργασίες από αυτές μιας αριθμομηχανής. Παρόλο που θα μπορούσαμε να δουλέψουμε απευθείας στην κονσόλα της Python, είναι πολύ πιο βολικό να δουλεύουμε με το Visual Studio Code.
Το Visual Studio Code (VS Code) είναι ένας επεξεργαστής κώδικα (code editor) που, μέσω των επεκτάσεών του (extensions), λειτουργεί ως integrated development environment (IDE, ολοκληρωμένο περιβάλλον ανάπτυξης), παρέχοντας μια φιλική προς τον χρήστη διεπαφή και εργαλεία τα οποία διευκολύνουν τη συγγραφή κώδικα, την ανάλυση δεδομένων και την οπτικοποίηση (visualization). Με πιο απλά λόγια, το VS Code είναι ένα εργαλείο που μας βοηθά να χρησιμοποιούμε την Python με πολύ πιο βολικό και ευέλικτο τρόπο. Για να κατανοήσουμε πραγματικά τη διαφορά ανάμεσα στην Python και στο VS Code, μπορούμε να φανταστούμε ότι η Python είναι σαν τη μηχανή ενός αυτοκινήτου και το VS Code σαν τη θέση του οδηγού, με ένα εύχρηστο ταμπλό και χειριστήρια που διευκολύνουν τον χειρισμό και την πλήρη αξιοποίηση της μηχανής. Χωρίς μηχανή, όμως, η θέση του οδηγού δεν θα είχε καμία απολύτως χρησιμότητα.
Μπορούμε να εγκαταστήσουμε το VS Code πατώντας τον παρακάτω σύνδεσμο και ακολουθώντας τις οδηγίες (και εδώ, συνιστάται ιδιαίτερα να κρατήσουμε τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις): https://code.visualstudio.com/download
Όταν ανοίγουμε το VS Code για πρώτη φορά, βλέπουμε την εξής οθόνη:

Πριν γράψουμε οποιονδήποτε κώδικα Python, πρέπει να εγκαταστήσουμε την Python extension (επέκταση Python, από τη Microsoft) από την προβολή Extensions στην αριστερή πλευρική μπάρα. Αυτή η επέκταση επιτρέπει στο VS Code να αναγνωρίζει και να εκτελεί κώδικα Python.
Για να ξεκινήσουμε ένα νέο script, πατάμε File -> New File -> Python File. Τώρα το VS Code θα πρέπει να μοιάζει κάπως έτσι:

Μπορούμε να γράψουμε στην κύρια περιοχή, η οποία ονομάζεται Code Editor (επεξεργαστής κώδικα). Για παράδειγμα, μπορούμε να γράψουμε το διάσημο πρώτο παράδειγμα "Hello World" και να χρησιμοποιήσουμε τη συνάρτηση (function) print() για να εμφανίσουμε το αποτέλεσμα:

Για να εκτελέσουμε αυτόν τον κώδικα, έχουμε τις εξής επιλογές:
Μόλις το κάνουμε αυτό, το VS Code μάς ζητά να αποθηκεύσουμε το αρχείο με την κατάληξη .py, που είναι η τυπική μορφή για τα scripts της Python, και στη συνέχεια εκτελεί τον κώδικα. Η διαδρομή (path) του αποθηκευμένου αρχείου εμφανίζεται πλέον στο πάνω μέρος του editor. Συνήθως, το Terminal (τερματικό) στο κάτω μέρος ανοίγει αυτόματα και δείχνει τη διαδικασία εκτέλεσης και την έξοδο (output) του κώδικα. Σε αυτή την περίπτωση, θα δούμε το script να αποθηκεύεται και το μήνυμα Hello World να εμφανίζεται στο Terminal:
print("Hello World")Hello World
Το Terminal είναι μια ειδική διεπαφή μέσω της οποίας επικοινωνούμε απευθείας με το λειτουργικό σύστημα και με την Python. Είναι ένα περιβάλλον βασισμένο σε κείμενο, όπου πληκτρολογούμε εντολές και βλέπουμε τα αποτελέσματα. Παρόλο που στην αρχή μπορεί να μας φαίνεται ξένο, είναι απλώς ένας ακόμη τρόπος να αλληλεπιδρούμε με τα προγράμματα μέσω κειμένου αντί για κουμπιά και μενού.
Όταν εκτελούμε ένα script της Python στο VS Code, ο editor στέλνει το αρχείο στην Python, η Python εκτελεί τον κώδικα και το Terminal εμφανίζει τα αποτελέσματα. Έτσι δημιουργείται μια σαφής ροή εργασίας: γράφουμε και αποθηκεύουμε τον κώδικα στον Code Editor και βλέπουμε τα αποτελέσματα στο Terminal.
Μόλις εγκαταστήσουμε την Python και το VS Code, μπορούμε να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε την Python αμέσως. Περιλαμβάνει ήδη πολλές χρήσιμες συναρτήσεις, όπως η print(), η οποία εμφανίζει στο Terminal το κείμενο ή τις τιμές που βάζουμε μέσα στις παρενθέσεις.
Η βασική λειτουργικότητα που συνοδεύει την εγκατάσταση της Python ονομάζεται συνήθως standard Python (τυπική Python). Όπως αναφέραμε, η Python είναι μια δωρεάν γλώσσα προγραμματισμού ανοιχτού κώδικα, πράγμα που σημαίνει ότι πολλοί προγραμματιστές έχουν δημιουργήσει τις δικές τους συνεισφορές, τα λεγόμενα packages (πακέτα) (και μπορούμε να δημιουργήσουμε και τα δικά μας!). Στην Python, τα packages είναι συλλογές από εξειδικευμένα εργαλεία και συναρτήσεις που επεκτείνουν τις δυνατότητές της, επιτρέποντας στον ερευνητή ή στον αναλυτή να εκτελεί ένα ευρύ φάσμα εργασιών, από την ανάλυση και την οπτικοποίηση δεδομένων έως την εφαρμογή εξειδικευμένων στατιστικών τεχνικών, τη μηχανική μάθηση και πολλά άλλα.
Η Python συνοδεύεται από μια standard library (τυπική βιβλιοθήκη) με modules, όπως το math για μαθηματικές συναρτήσεις. Ωστόσο, πολλά χρήσιμα packages δεν περιλαμβάνονται από προεπιλογή και πρέπει να εγκατασταθούν ξεχωριστά. Ένα από τα packages που θα χρησιμοποιούμε σε όλο το βιβλίο είναι το Pandas. Για να εγκαταστήσουμε αυτό το package και, κατ’ επέκταση, οποιοδήποτε άλλο, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον package manager (διαχειριστή πακέτων) pip στο Terminal.
Η εντολή pip
Η εντολή
pipείναι το ενσωματωμένο εργαλείο της Python για τη λήψη, την εγκατάσταση και τη διαχείριση packages από το Python Package Index (PyPI), το επίσημο αποθετήριο packages της Python. Όταν εκτελούμε μια εντολή όπωςpip install pandas, τοpipβρίσκει το package στο διαδίκτυο, το κατεβάζει και το εγκαθιστά, ώστε να μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε στον κώδικά μας. Μπορούμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε το pip για να ενημερώσουμε packages ή για να δούμε ποια packages είναι ήδη εγκατεστημένα.
# Εγκατάσταση του package Pandas
pip install pandasΜετά την εκτέλεση αυτής της εντολής, το pip κατεβάζει και εγκαθιστά το package στον υπολογιστή μας. Ωστόσο, δεν μπορούμε να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε το package αμέσως στο script μας. Η εγκατάσταση σημαίνει ότι το package υπάρχει στον υπολογιστή μας, αλλά πρέπει ακόμη να το κάνουμε import (εισαγωγή) για να το χρησιμοποιήσουμε:
# Εισαγωγή (import) του package Pandas
import pandas as pdΣτην πράξη, συνήθως κάνουμε import τα packages με ένα σύντομο ψευδώνυμο (alias). Στον παραπάνω κώδικα, κάνουμε import το package Pandas με το ψευδώνυμο pd. Αυτή είναι μια συνηθισμένη σύμβαση στην Python, καθώς κάνει τον κώδικα πιο σύντομο, πιο καθαρό και πιο εύκολο στη γραφή.
Είναι επίσης σημαντικό να ξεχωρίζουμε ένα package από ένα module (άρθρωμα). Ένα package είναι μια συλλογή από σχετικά εργαλεία και λειτουργίες που εγκαθιστούμε και χρησιμοποιούμε στην Python, όπως το Pandas. Ένα module, από την άλλη, είναι ένα μεμονωμένο στοιχείο μέσα σε ένα package που περιέχει συγκεκριμένες συναρτήσεις, κλάσεις (classes) ή μεταβλητές (variables) (ένα module μπορεί επίσης να υπάρχει αυτόνομα, όπως το math). Με απλά λόγια, ένα package μπορούμε να το φανταστούμε σαν μια ολόκληρη εργαλειοθήκη, ενώ ένα module σαν ένα μεμονωμένο εργαλείο μέσα σε αυτή την εργαλειοθήκη.
Όσον αφορά συγκεκριμένα το Pandas, θα δούμε σε επόμενα κεφάλαια τι ακριβώς μπορεί να κάνει και γιατί το χρειαζόμαστε. Προς το παρόν, αρκεί να κατανοήσουμε ότι ένα package είναι ένα σύνολο εργαλείων που επεκτείνει τη λειτουργικότητα της Python.
Μπορούμε επίσης να δούμε ποια packages είναι εγκατεστημένα στο σύστημά μας εκτελώντας την παρακάτω εντολή στο Terminal:
# Εμφάνιση όλων των εγκατεστημένων packages της Python στο περιβάλλον
pip listΤέλος, χρησιμοποιώντας τις συναρτήσεις που αναφέραμε, παρατηρήσαμε ένα ακόμη πολύ χρήσιμο χαρακτηριστικό του VS Code: όταν πληκτρολογούμε τα πρώτα γράμματα μιας συνάρτησης, όπως pr, το VS Code μάς προτείνει αυτόματα πιθανές επιλογές, τις οποίες μπορούμε να διαλέξουμε με το ποντίκι (ή με τα βέλη του πληκτρολογίου):

Με αυτόν τον τρόπο, ακόμη κι αν δεν θυμόμαστε ακριβώς ολόκληρο το όνομα μιας συνάρτησης, μπορούμε να επωφεληθούμε από αυτή τη χρήσιμη λειτουργία του VS Code.
Εκτός από την εκτέλεση scripts της Python σε ένα κλασικό αρχείο .py μέσα στο VS Code, υπάρχει μία ακόμη πολύ δημοφιλής και εξαιρετικά χρήσιμη επιλογή, το Jupyter. Ο όρος αναφέρεται στα Jupyter Notebooks (σημειωματάρια Jupyter), ένα διαδραστικό υπολογιστικό περιβάλλον που μας επιτρέπει να γράφουμε και να εκτελούμε κώδικα Python σε μικρά, ξεχωριστά τμήματα που ονομάζονται cells (κελιά).
Ένα Jupyter Notebook (που συνήθως αποθηκεύεται με την κατάληξη .ipynb) λειτουργεί διαφορετικά από ένα τυπικό script της Python. Αντί να εκτελούμε ολόκληρο το αρχείο μονομιάς, μπορούμε να εκτελούμε τον κώδικα cell προς cell, βλέποντας την έξοδο αμέσως κάτω από κάθε τμήμα κώδικα. Αυτό το καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο για ανάλυση δεδομένων, οπτικοποίηση και πειραματισμό βήμα προς βήμα, όπου θέλουμε να εξερευνούμε τα αποτελέσματα σταδιακά αντί να εκτελούμε τα πάντα με τη μία.
Κάθε notebook συνδέεται με έναν kernel (πυρήνα), ο οποίος είναι η «μηχανή» που εκτελεί τον κώδικα Python. Όταν εκτελούμε ένα cell, ο kernel επεξεργάζεται τον κώδικα και επιστρέφει το αποτέλεσμα ακριβώς από κάτω. Αυτή η διαδραστική ροή εργασίας διευκολύνει τη δοκιμή ιδεών, την αποσφαλμάτωση (debugging) του κώδικα και την καταγραφή της σκέψης μας με σαφή και δομημένο τρόπο.
Το περιβάλλον του Jupyter μάς επιτρέπει επίσης να συνδυάζουμε κώδικα, κείμενο και οπτικά αποτελέσματα σε ένα ενιαίο έγγραφο. Για παράδειγμα, μπορούμε να γράφουμε επεξηγήσεις σε Markdown και να εκτελούμε κώδικα Python σε μεμονωμένα cells. Κάθε cell μπορεί να περιέχει είτε κώδικα είτε κείμενο και μπορεί να εκτελεστεί ανεξάρτητα, κάτι που διευκολύνει τη σταδιακή δόμηση μιας ανάλυσης. Ο κώδικας μπορεί να προστεθεί, να τροποποιηθεί και να εκτελεστεί ξανά σε ξεχωριστά τμήματα, επιτρέποντάς μας να δοκιμάζουμε γρήγορα ιδέες, να αλλάζουμε μέρη της ροής εργασίας και να βλέπουμε αμέσως πώς οι αλλαγές επηρεάζουν την έξοδο, η οποία συνήθως εμφανίζεται ακριβώς κάτω από το αντίστοιχο cell κώδικα μετά την εκτέλεση.
Για παράδειγμα, η παρακάτω εικόνα δείχνει πώς το κείμενο προηγείται του κώδικα Python, ενώ η έξοδος εμφανίζεται ακριβώς από κάτω.

Εμφάνιση της εξόδου στα Jupyter Notebooks
Στα Jupyter Notebooks, δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιούμε την
print()για να εμφανίσουμε την έξοδο της τελευταίας γραμμής ενός cell. Αν μια έκφραση (expression) βρίσκεται στο τέλος ενός cell, το αποτέλεσμά της εμφανίζεται αυτόματα κάτω από το cell μόλις αυτό εκτελεστεί. Η συνάρτησηprint()εξακολουθεί να είναι χρήσιμη όταν θέλουμε να εμφανίσουμε πολλές εξόδους ή να μορφοποιήσουμε το κείμενο με πιο συγκεκριμένο τρόπο, αλλά για απλές εκφράσεις συχνά μπορεί να παραλειφθεί.
Συνεπώς, το Jupyter Notebook δεν είναι απλώς ένας εναλλακτικός τρόπος να γράφουμε κώδικα Python, αλλά μια πιο διαδραστική και διερευνητική ροή εργασίας. Ενώ τα κλασικά scripts είναι ιδανικά για δομημένα προγράμματα και αναπαραγώγιμες ροές επεξεργασίας (pipelines), τα Jupyter Notebooks είναι ιδιαίτερα ισχυρά για ανάλυση, πειραματισμό και μάθηση, όπου η κατανόηση κάθε βήματος είναι εξίσου σημαντική με το τελικό αποτέλεσμα.